Porajmos – zagłada Romów

W Budapeszcie odbył się w sobotę marsz upamiętniający 70 rocznicę romskiego holokaustu (porajmos). Uczestnicy zebrali się na placu Horváth Mihály tér w VIII dzielnicy po czym przeszli nad Dunaj (Nehru part – tu znajduje się pomnik poświęcony ofiarom porajmos), gdzie odbyły się występy muzyczne, przemowy, podpisywano list skierowany do rządu i ministerstwa oświaty, w którym uczestnicy domagają się umieszczenia kwestii romskiego holokaustu w podstawowym programie nauczania historii.

Tragedia romskiego holokaustu obrazowana jest olbrzymią różnicą szacowanej liczby ofiar, jaka pojawia się w opracowaniach historycznych. Liczba ta oscyluje od 200 tys. do 2 mln. Tak wielka rozbieżność wynikała z faktu, że Romowie żyli na marginesie społeczeństwa i tak też umierali. W przeciwieństwie do perfekcyjnie zorganizowanego żydowskiego Endlösung, zbiurokratyzowane reżimy nie prowadziły dokładnej ewidencji Cyganów i raczej nikt nie oczekiwał, że zapłacą za bilety kolejowe do swoich miejsc kaźni. Wielu z nich zginęło w doraźnych egzekucjach przeprowadzanych przez Einzatzgruppen czy inne formacje kolaborujące z Niemcami. Również po wojnie ich sytuacja nie poprawiła się na tyle, żeby mogli się zająć historyczną oceną swojej tragedii. Należy pamiętać, że w niektórych krajach jeszcze wiele lat po wojnie zdarzały się przypadki sterylizacji i innych form prześladowań Cyganów.

Problem udziału Węgrów w prześladowaniu Romów nie dotyczy tylko ich współudziału w zorganizowanym przez nazistów mordzie, ale ma znacznie wcześniejszą genezę bo już w 1934 roku jeden z ministrów rządu węgierskiego zgłosił postulat zamknięcia Romów w obozach koncentracyjnych i sterylizacji mężczyzn, a działania organów policyjnych w krajach przedwojennej Europy Środkowej wobec Cyganów były traktowane jako działania porządkowe i nie były jakoś specjalnie rozliczane. Cyganie z uwagi na brak wykształconej i odpowiednio wpływowej reprezentacji nie byli w stanie udokumentować swojej tragedii, nie mówiąc już o pociągnięciu kogokolwiek do odpowiedzialności. Historycy szacują, że Węgry wysłały do obozów zagłady 30-70 tys. Romów, ale brak jest szacunków dotyczących innych form represji.

W tegorocznych obchodach akcentowana jest konieczność wprowadzenia do programu edukacji młodzieży na Węgrzech rzetelnych informacji o porajmos. W chwili obecnej zarówno młodzież węgierska jak i każdy interesujący się tą tematyką w popularnym serwisie Wikipedii jest w stanie natknąć się na dość pobieżny wpis o porajmos, ale gdy będzie próbował poszerzyć swą wiedzę o rolę żandarmerii węgierskiej w czasie II wojny światowej natknie się na kuriozalny wręcz artykuł pokazujący jak można preparować historię (prawdopodobnie dla utrudnienia merytorycznej edycji ten traktujący o historii formacji wpis został przedstawiony jako artykuł o stowarzyszeniu kombatantów). Pozostaje mieć nadzieję, że wikipedyści to szybko poprawią.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s